Als er één dossier het afgelopen politieke jaar hoog op de agenda heeft gestaan, dan is het wel het Eurostadium (of Eurostadion?). Onlangs zei iemand me dat hij er niets meer van snapt. “Waarover gaat dat Eurostadion eigenlijk?”, “Waarom hebben opeenvolgend twee overheden geen vergunning geleverd voor de realisatie ervan?”, “Waarom zei de gemeente Grimbergen ‘neen’ aan de bouwvergunning en leverde de provincie Vlaams-Brabant vervolgens geen milieuvergunning af?”, “Is er misschien te weinig chauvinisme?”, “Of houden er niet genoeg Belgen van voetbal misschien?”.

De liefde voor het voetbal

Om misverstanden de wereld uit te helpen: dat er geen milieuvergunning werd afgeleverd, heeft niets te maken met een gebrek aan chauvinisme en al helemaal niet met een gebrek aan liefde voor voetbal. Met een voetballende dochter heb ik meerdere voetbalstadions in Europa bezocht. Ik heb de liefde voor de sport aan de familietafel mee gekregen. Samen met mijn kinderen van het voetbal genieten, staat in mijn top tien van dingen die me het meest gelukkig maken. De liefde voor voetbal, die is er wel degelijk.

Zoveel meer dan een voetbaltempel

Projectontwikkelaar Ghelamco Invest vroeg bij de provincie Vlaams-Brabant een milieuvergunning aan voor het Eurostadium. En lees goed: een milieuvergunning voor een stadium, niet voor een stadion. Toen het dossier op mijn bord belandde, was dat trouwens het eerste waarnaar ik op zoek ging: is het stadium of stadion in het Nederlands? Al snel bleken beide woorden correct. Al geeft het Nederlands de voorkeur aan stadion om een voetbaltempel aan te duiden.

Het project waarvoor Ghelamco Invest een milieuvergunning aanvroeg bij de provincie Vlaams-Brabant, gaat echter over veel meer dan een voetbalstadion. Daarom ben ik consequent over Eurostadium gaan spreken. Die betiteling is de officiële naam van het project en maakt duidelijk dat het niet alleen over een voetbalstadion gaat, maar over een megaproject van maar liefst 850.000 m2 dat uit vier onderdelen bestaat:

Een multifunctioneel complex met 12 verdiepingen (-5 en +7), het voetbalstadion met 60.000 zitplaatsen en 1.000 ondergrondse parkeerplaatsen maken er deel van uit. Er zijn ook kantoor-en bedrijfsruimten, een dienstencentrum, horeca- en recreatieve voorzieningen in ondergebracht.

Naast het multifunctioneel complex bevindt zich de zogenaamde campus met eveneens 12 verdiepingen (-6 en +6). In de campus kunnen aan sportbeoefening gerelateerde bedrijven en diensten terecht. Er zijn ook 600 kamers voor toeristische logies. Op de verdiepingen -6 tot -1 is er parking voor maar liefst 10.000 wagens.

Naast de campus voorziet het project en park met paviljoen voor socio-culturele activiteiten. Onder het paviljoen zou de eigen energiecentrale van het project komen.

Je ziet, het Eurostadium is veel meer dan een voetbaltempel.

File, file en nog eens file

Het Eurostadium zou gerealiseerd worden op het terrein dat we vandaag kennen als ‘Parking C’. Wie op de kaart kijkt, stelt vast dat de kans groot is dat je daar – nu al – in de file staat, op eender welk moment van de dag. De plek wordt vandaag al beschouwd als een black point als het op mobiliteit aankomt.

In haar advies over het dossier Eurostadium oordeelde de Vlaamse Afdeling voor Milieuvergunningen (AMV) dan ook dat ‘het project aanleiding zou geven tot een niet te overziene omgevingshinder inzake verkeersproductie, en hierdoor ook tot lucht- en geluidshinder. De locatie van het nieuw te bouwen voetbalstadion is in de huidige constellatie auto-gebonden en minder goed bereikbaar met het openbaar vervoer. De samenloop met het reeds aanwezige doorgaand verkeer langs de hoofdstad, de bestaande bedrijventerreinen en de commerciële functies zorgen voor nieuwe mobiliteitsproblemen.’

De Vlaamse MilieuMaatschappij (VMM) voegde eraan toe dat zelfs bij het meest gunstige ontsluitingsalternatief, d.i. de ontsluiting met de minste impact op de luchtkwaliteit, een nieuwe overschrijding van de Europese grenswaarde voor stikstofdioxide in een woonzone zou ontstaan. Volgens de VMM is de milieugebruiksruimte inzake luchtkwaliteit in deze regio opgebruikt.

De deputatie van Vlaams-Brabant besloot dan ook om geen milieuvergunning te verlenen aan het Eurostadium. Het project zou de leefbaarheid van de leefomgeving te zeer hypothekeren. De uitstoot van gassen zou met 3% tot 5% per jaar toenemen. De uitstoot van stikstof zou toenemen met 11 ton (!) per jaar. De gezondheid van mensen zou dus zeker onder het Eurostadium lijden. Maar ook de economie zou er niet beter van worden. VOKA Vlaams-Brabant liet eerder al verstaan dat kmo’s ten noorden van Brussel werknemers verliezen als gevolg van de mobiliteitsknopen en de gebrekkige ontsluiting voor andere vervoersmodi dan de auto.

De saga gaat verder

Met het niet verlenen van een milieuvergunning aan Ghelamco Invest is er echter nog geen einde gekomen aan de saga van het Eurostadium. De onderneming heeft immers het recht om in beroep te gaan tegen de weigering van de milieuvergunning bij de Vlaamse overheid. Hoe die zal reageren, is de vraag? Volgens AMV is er immers ook een element waardoor het project planologisch onverenigbaar zou kunnen zijn: ‘de inpassing van het project in de omgeving is niet evident en het is niet duidelijk of deze een objectieve toets aan de bindende bepalingen van het Gewestelijk Ruimtelijk UitvoeringsPlan (GRUP) van het Vlaams Strategisch Gebied Brussel (VSGB) kan doorstaan’.

Dit verhaal wordt dus nog vervolgd. Maar vast staat al dat het Eurostadium als totaalproject verre van alles met voetbal te maken heeft. Het Eurostadium omvat weliswaar het Eurostadion, maar het verschil achter de naam -Eurostadium of Eurostadion– is van groot belang.

Het Eurostadium als totaalproject hypothekeert de ecologie én de economie van de streek ten noorden van Brussel. Om nog maar van de gezondheid van de omwonenden en de mobiliteit in de regio te zwijgen. Een renovatie van het Koning Boudewijnstadion zou een alternatief kunnen zijn voor het Eurostadion. Als dat er ooit van komt, dan hopen wij op een klimaatneutraal stadion. Een stadion met zonnepanelen en omringd met bloemenweides bijvoorbeeld. Zo komt ook de lokale fauna aan haar trekken en maken we een vuist tegen de al manifeste gevolgen -denk maar aan wateroverlast of hittestress- van de klimaatverandering. Goede voorbeelden elders in Europa kunnen ons alvast inspireren.

Lees ook: Over voetbalstadions en klimaat…