DSC05551

“Geef iemand een job en hij krijgt perspectieven”

Stijn Gijbels trok de deur van café AperO op de Oude Markt in Leuven achter zich dicht en trok in 2012 samen met zijn vriendin Katleen Herrygers uit Melsbroek naar Ibenga in Zambia. 
In het lokale St. Theresa Mission Hospital vormden ze een oude leegstaande vleugel om tot guesthouse met restaurant en conferentieruimte: Kamutamba. De inkomsten stromen rechtstreeks van de bijbehorende vzw naar het ziekenhuis. Zo zorgen deze twee ondernemende Vlaams-Brabanders voor een betere gezondheidszorg voor de plaatselijke plattelandsbevolking.

Dit jaar gaf de provincie Vlaams-Brabant Kamutamba een duwtje in de rug met een subsidie van 20.000 euro via het subsidiereglement voor Noord-Zuidprojecten.

Op 11 juli waande half Leuven zich even in Zambia toen het Martelarenplein plaats maakte voor het evenement Leuven meets Kamutamba Part II. Ik babbelde die dag met Brabander Stijn Gijbels over zijn engagement.

Je verhuis naar Zambia kwam niet uit de lucht gevallen. Afrika heeft je altijd al aangesproken. Vanwaar deze liefde?

Mijn moeder woonde in Afrika en was actief in de Noord-Zuidsector. Tijdens een bezoek heb ik de microbe te pakken gekregen. Mijn vriendin Katleen verbleef enige tijd in Ghana voor een stage en voelde het ook branden om meer te doen.

We hebben de knoop doorgehakt en zijn we proactief op zoek gegaan. We kwamen bij een Nederlandse ngo in Zambia terecht waar we twee jaar gewerkt hebben. Op het einde van het contract kwamen we in contact met het St. Theresa Mission Hospital. Dit ziekenhuis had heel sterke ideeën en had al heel wat gerealiseerd. We zijn uiteindelijk mee gestapt in hun verhaal.

Jullie begonnen een guesthouse in een oude vleugel van het ziekenhuis om zo extra inkomsten voor het ziekenhuis te genereren. Maar sinds 2012 streeft de Zambiaanse overheid om de gezondheidszorg volledig gratis te maken. Waarom zijn deze extra inkomsten nodig?

In Zambia mogen openbare hospitalen de kosten niet meer doorrekenen aan patiënten. De overheid neemt deze op zich. Een goede zaak zou je denken, maar in de praktijk blijkt dat er voor de ziekenhuizen (vooral op het platteland) onvoldoende geld is om de dagdagelijkse werking te dekken. Voor het onderhoud van gebouwen en apparatuur, transport, voedsel, beddengoed, muskietennetten, … moet het ziekenhuis zelf op zoek gaan naar middelen.

Om toch een minimum aan kwaliteitszorg voor de, veelal arme, patiënten te kunnen garanderen wil het St. Theresa Mission Hospital andere, meer duurzame en betrouwbare, bronnen van inkomsten aanboren. Vandaar de idee om een guesthouse te beginnen.

Wat is jullie rol in dit verhaal?

Wij helpen de guesthouse op te bouwen. Tot maximum 1 jaar na het eindigen van de bouwwerken van het guesthouse zullen wij het management op ons nemen. In deze periode zal het personeel uitgebreid opgeleid worden en zal er beleidssysteem uitgewerkt worden. Vanaf het begin van de uitbating zal er een “assistant guesthouse manager” in dienst treden die zal betrokken worden bij alle aspecten van het management.

Op het moment dat wij ons terugtrekken moet deze persoon in staat zijn om autonoom het guesthouse te leiden. Op dat moment moet ook elk ander personeelslid perfect in staat zijn de gewenste taken uit te voeren.

Met het Kamutamba guesthouse wil het ziekenhuis eigen inkomsten verwerven om haar werking te financieren en zo de kwaliteit van de gezondheidszorg voor de arme plattelandsbevolking in de omgeving te verbeteren. Is dit volgens jullie de beste manier om aan Noord-Zuidontwikkelingshulp te doen?

Onze visie op Noord-Zuidwerking is sociaaleconomisch. In de jaren dat ik in Afrika gereisd heb en dat ik als zelfstandige actief was, heb ik gemerkt dat velen naar Afrika trekken vanuit een sociale achtergrond, om “mensen te helpen”. Ze willen in Afrika mensen helpen zoals ze mensen in armoede in België helpen. Maar in een land als Zambia is de context waarin je werkt volledig anders dan in België.

Ik ben ervan overtuigd dat het belangrijk is om mensen een inkomen te geven zodat ze zelf bepalen wat ze met hun leven doen. Mensen weten heel goed wat ze willen. Als je iemand een job geeft, verandert heel zijn denken omdat hij perspectief krijgt. Daarvoor leefde hij van dag tot dag: zal ik morgen wel geld hebben om te eten? Nu weet hij dat op het einde van de maand er geld zal zijn. Hij zal aan de toekomst beginnen denken, zijn geld beginnen investeren, zijn kinderen naar school sturen en meststoffen en betere zaden kopen voor zijn land.

Jullie worden ongetwijfeld met veel ellende geconfronteerd. Ziektes, slechte levens- en werkomstandigheden. Lange tijd verblijven in het buitenland, verandert dat je als persoon ook?

De mensen zijn hier fier en sterk. Ze willen dingen bereiken en willen iets maken van hun leven. Dat doet me keer op keer relativeren, zeker wanneer ik terugkom naar België. Ze zetten me met mijn voeten op de grond. Ik ben lange tijd zelfstandige geweest. Ik heb keihard gewerkt en veel geld verdiend. Maar eigenlijk ben je voor jezelf bezig. Als je dan met deze mensen in contact komt, dan besef je dat geld niet alles is.

Het leven gaat aan een razend tempo vooruit. Als we in België mensen aanspreken en vragen hoe het gaat, dan beantwoordt 9 op 10 die vraag met “druk”. Ibenga toont ons dat het anders kan. We werken heel hard samen met de lokale bevolking, 7 dagen op 7, maar op een veel natuurlijkere en rustigere manier. Mensen nemen veel meer de tijd om met familie samen te zijn. Er zijn ook geen vijftig cafés en een cinema. Er is veel sociaal contact, maar minder externe druk op het sociale leven.

De Leuvenaar kent je vooral als uitbater van café AperO op de Oude Markt. Komt je ervaring als cafébaas van pas in Afrika?

Mijn ervaring als zelfstandige komt zeker van pas. Toen we in Ibenga van start gingen, luisterden we naar de ideeën van de mensen van het ziekenhuis en stelden we samen een business- en marketingplan op. Verder heb ik ooit nog in de bouw gewerkt. Bij het bouwen van het guesthouse komt dat uiteraard van pas.

Doorgaans zitten 4de pijlerorganisaties te werken in de schaduw van grotere ngo’s. De provincie Vlaams-Brabant zet, dankzij haar nieuwe subsidiereglement, sterker in op de ondersteuning van 4de pijlers zoals jullie. Een welkome steun?

Wij kregen 20.000 euro van de provincie Vlaams-Brabant. De begroting voor het guesthouse is 220.000 euro. 20.000 euro is dus meer dan welkom. De steun van de provincie zorgt ervoor dat we sneller de nodige middelen verzamelen. We zouden we een jaar lang geld moeten ronselen bij particulieren om aan dit bedrag te komen. Dit is een grote stap vooruit. Daarnaast zal dit geld ervoor zorgen dat andere sponsors en financierders sneller over de streep worden getrokken. Want een overheid die sponsort, dat geeft credibiliteit aan het project. Wij zijn de provincie hiervoor zeer dankbaar.

Wie meer wil weten over Kamutamba kan terecht op de projectwebsite.