Een verrassende reactie uit eerder onverwachte hoek. Die kwam er op ons voorstel om, naar voorbeeld van Amsterdam, van de Bondgenotenlaan in Leuven een klimaatstraat te maken. Ook “Flanders Smart Hub”, een project dat is thuisgebracht onder VOKA Brussel-Halle-Vilvoorde, droomt er immers van om van Leuven (en heel Vlaams-Brabant) een ecologische hotspot te maken: een plaats waar creativiteit en innovatie hand in hand gaan met gedeelde welvaart en welzijn.
Om maar te zeggen: natuurlijk is Groen! niet tegen economie, zoals Mohammed Ridouani zich bij zijn recente overstap naar SP-A nog sterk maakte. Integendeel: we zijn vóór een ander en beter soort economie. Helemaal zoals de actievoerders in 1999 in de Amerikaanse stad Seattle eigenlijk helemaal niet tegen de globalisering waren, maar wel vóór een globalisering ten bate van iedereen.
Over de geschiedenis van de ‘andersglobalisten’ schreven Matthias Lievens en David Dessers onlangs het boek “Gebroken Vitrines. De andersglobalisten tien jaar na Seattle”. Aan de vooravond van de VN-klimaattop in Kopenhagen in december 2009 schetsen David en Matthias de geschiedenis van deze wereldbeweging. Ze vertellen na hoe de top van de Wereldhandelsorganisatie van 1999 in Seattle een flop kon worden nadat acties van jongeren, milieu-activisten, Noord-Zuidngo’s en vakbonden elkaar vonden. Ze herinneren hoe in 2001 het eerste Wereld Sociaal Forum in Porte Alegre volgde, en hoe de andersglobalisten sindsdien niet meer van het toneel verdwenen zijn, maar zijn blijven mobiliseren. Om te denken, te debatteren en te ageren.
Het boek van David Dessers en Matthias Lievens wordt voorgesteld op woensdag 7 oktober 2009 om 20.00u in het ACW, gelegen nummer 131 van wat we met de bundeling van alle geïnteresseerde bondgenoten misschien ooit nog wel eens de ‘klimaatstraat van Leuven’ zullen noemen.
Ik zal niet onder stoelen of banken steken dat ik me Vlaming voel. Maar ik zal ook niet verhullen dat ik daar geregeld helemaal niet fier op ben. Want neem nu bijvoorbeeld de kneuterigheid waarmee we ons ten aanzien van ‘vreemdelingen’ opstellen. Ze zouden moeten werken, maar tegelijkertijd mogen ze niet werken. En het ‘Vloms’ dat ze door hun jarenlange verblijf in onze regio soms al heel goed ‘klappen’, zou zich nu wel eens tegen hen kunnen keren.
In een opiniestuk van 4 september 2009 wijst Pol Van Camp, woordvoerder van de vereniging ‘Recht op Migratie’, erop dat ‘vreemdelingen’ die in Vlaanderen verblijven en die zouden kunnen worden geregulariseerd, in de onmogelijkheid verkeren om een arbeidskaart B te bemachtigen. En dit in tegenstelling tot hun lotgenoten in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest of in het Waalse Gewest.
Om te kunnen worden geregulariseerd, is het nodig dat het dossier vergezeld wordt van een arbeidscontract en een positief advies betreffende een arbeidskaart B. In het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en in het Waals Gewest kunnen ‘vreemdelingen’ volgens Van Camp een arbeidskaart bekomen op grond van een vrijstelling van een arbeidsmarktonderzoek. Vlaanderen past deze vrijstellingen echter niet toe, en weigert bijgevolg arbeidskaarten toe te staan.
Een weldenkend mens zou dan kunnen adviseren aan een ‘vreemdeling’: “wees slim en zoek werk in Brussel of Wallonië”. Maar daarmee zijn de Vlaamse ‘vreemdelingen’ natuurlijk niet gediend. Want ze spreken geen Frans, maar Nederlands. In West-Vlaanderen met ingeslikte g’s en al. In Antwerpen met langgerekte aaa’s en door aai vervangen ij’s.
Soms vraag ik het me dan ook af. Wanneer zal Vlaanderen ontwaken? Uit hare eigenste middelmatigheid? Hoe lang zal het duren om de tering naar de nering te zetten, en Vlaanderen toe zal laten dat wie wil werken, dat ook daadwerkelijk kan doen?
Gisteren heb ik, samen met onze lijsttrekker Hermes Sanctorum, de jonge dynamische KMO Ecoworks in de bloemetjes gezet. Ecoworks illustreert immers heel goed hoe een groene economie werkt en tewerkstelling creëert. Niet alleen zijn de vier vennoten dag en nacht bezig, maar ze bezorgen nog een pak werk aan aannemers die samen met hen projecten uitvoeren.
Ik vind het van belang dat we in Vlaanderen een kader aanbieden om bedrijven als Ecoworks te ondersteunen. Ecoworks richt zich op het aanbieden van ecologisch en duurzaam verantwoorde alternatieven voor water-, milieu- en energiebeheer. Het bedrijf specialiseert zich in groendaken, groengevels en zwemvijvers. Ecoworks levert een positieve en innovatieve bijdrage aan een sociale groene economie, en bewijst nog maar eens dat verandering ‘for the better’ heel erg goed mogelijk is.
Ik heb deze dagen geen tijd om naar alle verkiezingsprogramma’s te kijken, maar gisterenavond kon ik niet anders dan toch even blijven plakken bij de buis. Het debat ging immers over onderwijs. Over de humus van onze samenleving. Over waar we met het onderwijs voor onze kinderen in de toekomst naartoe willen: kiezen we voor een onderwijs van twee sporen, eentje voor de ‘zwakken’ en eentje voor de ’sterken’? Of kiezen we voor een onderwijs dat streeft naar inclusie en meteen ook naar een grotere sociale gelijkheid?
Voor mij telt in ieder geval élk talent en moet het leerplichtonderwijs van vandaag álle jongeren helpen een ruggengraat te ontwikkelen die hen in staat stelt om te leven in en met de uitdagende globale wereld van vandaag. Daarbij komt dat de motivatie en het leren van jongeren inderdaad moet worden opgekrikt. Maar dat kan door de school om te vormen tot een soort ’open leercentrum’ dat samenwerkingsverbanden aangaat met de buitenwereld, en door een toegenomen waardering van de rol van de leerkracht. Wie in het onderwijs stapt vanuit de privésector, zou in ieder geval geen loon- en anciënniteitsverlies meer mogen lijden.
Ik vind het trouwens ook heel erg belangrijk om blijvend aandacht te schenken aan ‘levenslang leren’, en hieromtrent een stimulerend beleid te voeren. Einde 2008 zou maar een kleine 8% van de beroepsactieve bevolking in Vlaanderen deelgenomen hebben aan permanente vorming, terwijl nochtans een participatie aan levenslang leren van 12,5% wordt geambieerd tegen 2010.
In het bijzonder in tijden van crisis is het van belang om geen talenten te verkwanselen. Het is van belang om iedereen in de mogelijkheid te stellen een beroep te leren of zich bij- of om te scholen. Het is van belang om de algemene kennis te verbreden en de zelfredzaamheid van mensen te verhogen. Want ook anno 2009 zijn er in Vlaanderen mensen die ongeletterd zijn, en die dus helemaal niet beschikken over de nodige startkwalificaties voor de arbeidsmarkt.
Vanmorgen trok ik met mijn leerlingen naar het Belvue-museum. Deze namiddag stond ik op de markt van Kessel-Lo. Morgenvoormiddag bereid ik een examen voor. In de namiddag plan ik dan nog wat te canvassen in mijn thuisstad Leuven. Mijn deel van de was en de plas kan ik, gelukkig, even aan de zorgen van anderen overlaten. Gelukkig. Want anders zou de combinatie van werken in het onderwijs, politiek en gezin helemaal geen haalbare kaart zijn.
Ik begrijp heel goed dat vrouwen (en in mindere mate ook mannen) kiezen voor een deeltijdse baan, of zich zelfs helemaal terugtrekken van de arbeidsmarkt om voor hun gezin te zorgen. Zoals ik ook de door Groen! voorgestelde kans voor iedereen om 32uren per week te werken als een absoluut sociale maatregel zie. Gezinnen, ook éénoudergezinnen die veel minder gebruik maken van de al bestaande verlofregelingen, krijgen hierdoor immers meer ademruimte. Ze krijgen meer plaats om gezinstaken en arbeid te combineren.
Een evenwichtige tijdsverdeling over gezin en arbeid leidt bovendien tot belangrijke minderuitgaven. Want de vraag naar zwaar gesubsidieerde zorgtaken zoals kinderopvang en ouderenzorg zal minder vlug stijgen, en de uitkeringen voor werkloosheid zullen dalen. Of nog: door een betere verdeling van tijd en arbeid, zullen beiden voor meer mensen zijn weggelegd.
Als dingen ‘in’ zijn, dan durven normen wel eens te vervagen. Of riskeert de kwaliteit wel eens ondergeschikt te worden aan de ijver om te realiseren. Zo ook met groene stroom. Die is terecht ‘in’ vandaag. Maar de wijze waarop die groene stroom wordt opgewekt, verdient alle aandacht. Niet alleen wat een mens doet, maar vooral ook hoe hij het doet, is belangrijk.
Groen! is geen voorstander van de erkenning als groene stroom van electriciteit uit eender welk soort afvalverbranding. Door deze energierecuperatie financieel te ondersteunen, loopt men immers het risico dat het voorkomen van afval veel minder aandacht krijgt. Terwijl preventie, hergebruik en recyclage van afval net veel meer energiewinst opleveren dan verbranding.
Bovendien kan het de aandacht afleiden van de noodzaak om te investeren in de opwekking van hernieuwbare energie via windturbines, zonnecollectoren of zonnepanelen en warmtekrachtkoppeling. Of de uitbouw van een slim stroomnet waarbij grote en kleine producenten en gebruikers van energie op een of meerdere slimme netten terecht kunnen.
In Vlaams-Brabant staan er nu 4 windmolens. Maar er is plaats voor 100, goed voor elektriciteitsproductie voor 130.000 gezinnen. Om maar te zeggen: weer een punt dat om verandering vraagt, ‘for the better’.
De verkeersveiligheid in mijn straat laat al lang te wensen over. Onder meer omdat het wegdek in een erbarmelijke staat verkeert. Zo zeer zelfs dat gisterenmiddag de straat dan uiteindelijk maar zelf is ingezakt: ‘kot in de weg’ van het busverkeer dat nu wordt omgeleid, en het wielerevenement dat voor vandaag, zondag, stond gepland. Tot schaamrood, hoop ik toch een beetje, van de regerende meerderheid in Leuven.
Want we schreeuwen dit probleem, vriendelijk en constructief, al jaren uit. Een beetje zoals wetenschappers als Peter Tom Jones (http://www.petertomjones.be/) al veel langer dan vandaag roepen dat de klimaatcrisis ernstig is. Net zoals de wetenschap al lang betuigt dat het klimaatvraagstuk omwille van zijn verregaande impact op andere wereldproblemen (voedsel, water, conflicten, migratie, economische en sociale stabiliteit) het belangrijkste vraagstuk van de 21ste eeuw zal worden, maar er vandaag niettemin politici zijn die, zoals onlangs nog de CD&V-politicus Jan Laurys tijdens een schooldebat in Landen, de opwarming van de aarde in twijfel trekken.
Gelukkig, dacht ik op dat ogenblik, zijn er mensen die, anders dan de gangbare politiek, het goede voorbeeld wél al geven. Ondernemers bijvoorbeeld die uitgaan van een zuivere probleemstelling, en op een creatieve manier inhoud geven aan oplossingen die goed zijn voor de economie én de draagkracht van mens en milieu. Ondernemers die de ambities van Groen! en een ecologische economie nu al een stuk realiseren, en alle hulp verdienen om, daar waar nodig, door overheden te worden ondersteund.
Zo gelooft de onderneming Ertzberg uit Leuven, aan wiens schoolwedstrijd mijn eigen kinderen vorig jaar nog met succes deelnamen, steevast in de mogelijkheid om échte duurzame ecowijken te bouwen. Wijken die ook Groen! onder de noemer ’sociale ecowijken’ in haar programma bepleit om voor de toekomst te realiseren.
Het project ‘Tweewaters’ dat Ertzberg aan de Vaartkom in Leuven plant, is momenteel het grootste centrumstedelijke project in Vlaanderen. Op een terrein van 11ha zullen 1200 woonmogelijkheden gecreëerd worden, afgewisseld met groene ruimten en pleinen. Het is de bedoeling dat in de wijk een gezonde mix van mensen zal samenwonen. Hetgeen zich vertaalt in de inrichting van woningen voor gezinnen, alleenstaanden en senioren, maar ook in nieuwe woonvormen zoals een woning met een rechtstreekse toegang tot kantoor, een kangeroewoning en een kunstenaarswoning.
In het project wordt bewust gekozen voor het behoud van het cultureel erfgoed. Met name de molens van Orshoven en de graansilo’s zullen geïntegreerd worden, en zullen zo de hele wijk een eigen karakter geven. De wijk zal voor 100% op decentraal opgewekte groene energie draaien, en zo zelfs een deel van de stad Leuven van energie kunnen voorzien. Hiermee wordt ‘Tweewaters’ CO2-negatief en zal de wijk een positief effect hebben op het klimaat. Wagens zullen worden afgeleid naar een ondergrondse garage, want de wijk zal ook voor 100% autovrij zijn.
Wie in de toekomstige wijk ‘Tweewaters’ zal wonen, zal er naar de lagere school kunnen gaan en genieten van een lokaal handelssysteem dat gericht is op de dagdagelijkse noden van de bewoners. En via een systeem van mede-eigendom zullen sommige commerciële ruimten voorbehouden kunnen worden voor diensten als een strijkatelier of een buurtwerking. Wie in de toekomstige wijk ‘Tweewaters’ zal wonen, zal tijd winnen, minder gehaast door het leven kunnen gaan, goed zijn voor het milieu en dat alles zonder te moeten inleveren aan comfort.
Of hoe problemen creatief voorkomen en aanpakken, duizend keer beter is dan ‘kotten in de weg’ nadien eindeloos te moeten dichten.
‘Over nieuwe dingen’. Daarover ging het toen paus Leo XIII met zijn encycliek ‘Rerum Novarum’ (1891) de kerk het industriële tijdperk binnen leidde, en solidariteit met de zwakken centraal stelde. En daarover zou het vandaag ook moeten gaan, had het eigenlijk gisteren al moeten handelen. ‘Business as usual’ is geen optie meer. De klimaat-, sociale en financieel-economische crisis vragen om moedige en structurele antwoorden: om duurzame antwoorden.
Zo hebben we vandaag geen andere keuze meer dan radicaal te kiezen voor een groene ecologische economie. We hebben vandaag geen andere keuze dan te investeren in een Groene New Deal die de economische recessie wil tegen gaan door het geld dat we hebben veel slimmer te investeren. Het jobpotentieel in de sector van de hernieuwbare energie wordt zo geschat op 50.000 banen, terwijl een keuze voor een groene wagenindustrie 15.000 jobs tegen 2020 zou kunnen opleveren.
Investeren in een groene ecologische economie, betekent ook investeren in onderwijs. Nu meer dan ooit. De leerplicht opnieuw verlagen van 18 jaar naar 16 jaar zou een maatregel zijn die ingaat tegen elk gezond verstand. Zoals het lager onderwijs in de periode na wereldoorlog II, verliest het secundair onderwijs vandaag immers meer en meer haar finaliteitkarakter. Of nog: vandaag behalen veel meer jonge mensen een diploma secundair onderwijs dan in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw.
Met het oog op de doorstroming naar de arbeidsmarkt, dringt een verdere specialisering na het beëindigen van de leerplicht zich dan ook op. Of zoals uit recente cijfers van de VDAB inzake schoolverlaters blijkt: jonge mensen die geen zevende jaar hebben gevolgd, hebben dubbel zoveel kans om na één jaar nog werkzoekend te zijn dan diegenen die dat zevende specialisatiejaar wél volgden. Waaruit volgt dat we in plaats van de leerplicht te verlagen, misschien zelfs nog zullen moeten overwegen om hem te verlengen.
Zoals we ook, met het oog op het algemeen belang, die jongeren die al op jonge leeftijd dreigen af te haken, veel beter en flexibeler zouden moeten kunnen opvangen door veel meer en beter investeren in zinvolle ‘time-out’-projecten. Projecten, zoals bijvoorbeeld een voettocht naar Santiago de Compostella, die vastgelopen jongeren toelaten dichter bij zichzelf te komen. Projecten die jongeren helpen de draad weer op te nemen. Op school als in de samenleving. In de samenleving als op school.
In een interview met het magazine Trends van vorige week getuigt Baron Paul Buysse, voorzitter van de raad van bestuur van Bekaert, dat het economisch bestel de voorbije jaren fors veranderd is en dat Vlaanderen hopeloos achterop loopt. Zo stelt hij dat Vlaanderen eigenlijk al decennia verloren heeft door niet te willen zien dat hele sectoren, zoals de textiel- en de automobielindustrie, aan het verdwijnen waren. Hij wijst er ook op dat, indien Vlaanderen in de toekomst wil vermijden om niet helemaal achterop te hinken, het noodzakelijk is om hic et nunc snel en performant te investeren in ‘nieuwe planten waarvan we de vruchten morgen kunnen plukken’.
Het is met andere woorden hoog tijd voor de Groene New Deal. Het is hoog tijd voor vruchtbare investeringen, op korte en op lange termijn. Op korte termijn kan werkgelegenheid gecreëerd worden door bijvoorbeeld te investeren in de ecologische renovatie van woningen. Op lange termijn kunnen investeringen in de uitbouw van nieuwe windturbineparken, zonnedakenplannen en een slim energienetwerk bijdragen tot een economie die goed is voor mensen en hun ondernemingen (en niet andersom).
Baron Buysse wijst er in hetzelfde interview ook op dat Belgische bedrijven, die het al zwaar hebben door de economische crisis, ook nog eens gebukt gaan onder de stijgende electriciteitsprijzen die in toenemende mate gecontroleerd worden door Frankrijk. Dit bevestigt de noodzaak voor Vlaanderen om dringend te investeren in een eerlijk onafhankelijk en vooral hernieuwbaar energielandschap. Dit bevestigt de noodzaak om te investeren in duurzame oplossingen. Dit bevestigt de noodzaak om te investeren in ‘winSTmolens’.
onlangs het boek “Gebroken Vitrines. De andersglobalisten tien jaar na Seattle”. Aan de vooravond van de VN-klimaattop in Kopenhagen in december 2009 schetsen David en Matthias de geschiedenis van deze wereldbeweging. Ze vertellen na hoe de top van de Wereldhandelsorganisatie van 1999 in Seattle een flop kon worden nadat acties van jongeren, milieu-activisten, Noord-Zuidngo’s en vakbonden elkaar vonden. Ze herinneren hoe in 2001 het eerste Wereld Sociaal Forum in Porte Alegre volgde, en hoe de andersglobalisten sindsdien niet meer van het toneel verdwenen zijn, maar zijn blijven mobiliseren. Om te denken, te debatteren en te ageren.
Ik vind het van belang dat we in Vlaanderen een kader aanbieden om bedrijven als Ecoworks te ondersteunen. Ecoworks richt zich op het aanbieden van ecologisch en duurzaam verantwoorde alternatieven voor water-, milieu- en energiebeheer. Het bedrijf specialiseert zich in groendaken, groengevels en zwemvijvers. Ecoworks levert een positieve en innovatieve bijdrage aan een sociale groene economie, en bewijst nog maar eens dat verandering ‘for the better’ heel erg goed mogelijk is.
Gelukkig, dacht ik op dat ogenblik, zijn er mensen die, anders dan de gangbare politiek, het goede voorbeeld wél al geven. Ondernemers bijvoorbeeld die uitgaan van een zuivere probleemstelling, en op een creatieve manier inhoud geven aan oplossingen die goed zijn voor de economie én de draagkracht van mens en milieu. Ondernemers die de ambities van Groen! en een ecologische economie nu al een stuk realiseren, en alle hulp verdienen om, daar waar nodig, door overheden te worden ondersteund.
Zo hebben we vandaag geen andere keuze meer dan radicaal te kiezen voor een groene ecologische economie. We hebben vandaag geen andere keuze dan te investeren in een Groene New Deal die de economische recessie wil tegen gaan door het geld dat we hebben veel slimmer te investeren. Het jobpotentieel in de sector van de hernieuwbare energie wordt zo geschat op 50.000 banen, terwijl een keuze voor een groene wagenindustrie 15.000 jobs tegen 2020 zou kunnen opleveren.
